უძველეს დროში, როცა საქართველოს მთებსა და ბარში შრომა მძიმე იყო, ხოლო ზამთარი — მკაცრი, ცხოვრობდა ერთი გონიერი და მშრომელი ქალი, სახელად მზექალა.
მისი ოჯახი დილიდან საღამომდე შრომობდა: კაცები მიწას ხნავდნენ, მოსავალს იღებდნენ და მტრისგან იცავდნენ კერას. მზექალამ იცოდა, რომ ოჯახის სიმტკიცე და სიძლიერე მის ხელში იყო. ქალის უმთავრესი საზრუნავი ის იყო, რომ შინ დაბრუნებულ გათოშილ და დაღლილ ადამიანებს ენერგია მალევე აღედგინათ, რათა მეორე დღეს კვლავ მყარად მდგარიყვნენ ფეხზე.
ერთ სუსხიან საღამოს, როცა ოჯახი განსაკუთრებით დაღლილი დაბრუნდა შინ, მზექალამ დაინახა, რომ სრულფასოვანი ვახშმის მომზადებას ან პურის გამოცხობას ზედმეტად დიდი დრო დასჭირდებოდა. დაღლილ სხეულებს კი სითბო და ძალა დაუყოვნებლივ სჭირდებოდათ. მან გადაწყვიტა, დროისთის მოეგო და შეექმნა რაღაც ახალი — სწრაფი, მაგრამ ძალიან ნოყიერი.
მან აიღო ის, რაც ხელთ ჰქონდა და რაც ყველაზე დიდ ენერგიას ინახავდა:
• ხორბლის ფქვილი — მიწის ბარაქა.
• ყველი — შინაური საქონლის ნობათი და სარგებელი.
მზექალამ ცომი სწრაფად, საკუთარი ხელის სითბოთი მოზილა. შიგ უხვად ჩადო ყველის გული და ცომი ისე სათუთად შემოახვია გარშემო, როგორც დედა აფარებს შვილს თბილ საბანს. შემდეგ კეცზე დადო და ცეცხლის ალზე უცებ გამოაცხო.